Kıl Dönmesi (Pilonidal Sinüs)

Kıl dönmesi, tıbbi adıyla pilonidal sinüs, dökülen/serbest kılların cilt yüzeyinden içeri girip deri altında birikmesi ve enfekte olması sonucu gelişen iltihaplı bir hastalıktır. En sık kuyruk sokumu bölgesinde görülür. Özellikle genç erkeklerde, yoğun kıllı yapıya sahip kişilerde ve uzun süre oturarak çalışanlarda daha yaygındır.

Hastalık ilerledikçe bölgede ağrı, akıntı, kötü koku ve tekrarlayan enfeksiyon atakları ortaya çıkabilir. Erken dönemde fark edilip uygun şekilde tedavi edilirse kısa sürede kontrol altına alınabilir; ancak ihmal edilirse kronikleşebilir ve çoğu zaman cerrahi tedavi gerekebilir.

Kuyruk sokumunda uzun süre oturmaya bağlı sürtünme ve tahriş, kılların cilt altına doğru yönelmesini kolaylaştırır. Deri altına giren kıl, vücut tarafından “yabancı cisim” olarak algılanır ve burada zamanla küçük bir kapsül oluşur. Bu kapsül içinde iltihap gelişmesiyle sinüs kanalları, akıntı ve apse görülebilir. En sık 15–35 yaş aralığında karşımıza çıkar.

İçindekiler

• Kıl Dönmesi Nedir?
• Kıl Dönmesi Neden Olur?
• Kıl Dönmesi Belirtileri Nelerdir?
• Kıl Dönmesi Nasıl Anlaşılır?
• Kıl Dönmesi Tedavisi Nasıl Yapılır?
• Kıl Dönmesi Ameliyatı
• Kıl Dönmesi Nasıl Geçer?
• Kıl Dönmesi Nasıl Önlenir?

Kıl Dönmesi Nedir?

Kıl dönmesi; özellikle kuyruk sokumu bölgesinde dökülen kılların cilt yüzeyini delerek deri altına ilerlemesi, burada birikmesi ve zamanla iltihaplanması ile oluşan kronik bir enfeksiyon tablosudur. Çoğu zaman kuyruk sokumunda küçük bir delik ya da çöküntü şeklinde başlar. Zamanla şikâyetler belirginleşir ve bölgede:

• şişlik,
• kızarıklık,
• ağrı,
• kötü kokulu akıntı

gelişebilir.

Tedavi edilmediğinde deri altında birden fazla sinüs kanalı oluşabilir; bu kanallar birbirine bağlanarak enfeksiyonun yayılmasına ve tedavinin zorlaşmasına neden olabilir.

Kıl Dönmesi Neden Olur?

Kıl dönmesinin temel nedeni, dökülen kılların sürtünme ve basınçla cilt altına girip burada birikmesidir. Bu durumu kolaylaştıran başlıca faktörler şunlardır:

• Uzun süre oturmak (masa başı çalışma, araç kullanımı vb.)
• Aşırı kıllı vücut yapısı
• Terleme ve hijyenin yetersiz olması
• Dar ve sürtünme yapan kıyafetler
• Genetik yatkınlık
• Deri yüzeyinde çatlaklar/küçük kesiler
• Ergenlik sonrası hormonal değişimlerle terleme ve kıl artışı

Kıl Dönmesi Belirtileri Nelerdir?

Kıl dönmesi erken dönemde belirti vermeyebilir. Enfeksiyon geliştiğinde şikâyetler belirginleşir. En sık görülen belirtiler:

• Kuyruk sokumu çevresinde ağrı ve hassasiyet
• Ciltte şişlik, kızarıklık ve dolgunluk hissi
• Bir veya birden fazla küçük delik/sinüs ağzı
• Kötü kokulu, sarı-yeşil veya kanlı akıntı
• Otururken ve yürürken zorlanma
• Ciltte tahriş ve kabuklanma
• Zaman zaman gelişen apse, ısı artışı ve zonklayıcı ağrı

Belirtiler genellikle tekrarlayan iltihap atakları şeklinde seyreder. Bu nedenle erken dönemde değerlendirilmesi önemlidir.

Kıl Dönmesi Nasıl Anlaşılır?

Kıl dönmesi çoğu zaman fizik muayene ile kolayca teşhis edilir. Muayenede sinüs ağızları, akıntı, kızarıklık ve bazı hastalarda deri altında kıl birikimi tespit edilebilir.

Görüntüleme genellikle gerekmez. Ancak:

• yaygın enfeksiyon,
• derin apse,
• tekrarlayan/komplike hastalık

durumlarında ultrason veya MR ile sinüslerin derinliği ve yayılımı değerlendirilebilir. Ayırıcı tanıda apseli kistler, perianal fistül ve lipom gibi durumlar dışlanmalıdır.

Kıl Dönmesi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi planı hastalığın evresine göre belirlenir. Erken evrede ve sınırlı vakalarda daha küçük girişimlerle başarılı sonuçlar alınabilir. Ancak sinüs kanalları derinleşmişse, tekrarlayan enfeksiyonlar varsa veya apse gelişmişse çoğu zaman cerrahi tedavi gerekir.

Tedavinin amacı:

1. enfekte dokuyu temizlemek,
2. sinüsleri ortadan kaldırmak,
3. tekrar riskini azaltmaktır.

Kıl Dönmesi Ameliyatı

Kıl dönmesi ameliyatında, sinüs kanalları ve çevredeki hastalıklı doku temizlenir. Hangi yöntemin seçileceği hastalığın yaygınlığına, daha önce operasyon olup olmadığına ve hastanın yaşam koşullarına göre değişir.

Sık kullanılan yöntemler:

• Primer kapama (kapalı yöntem): Doku çıkarıldıktan sonra yara dikilir. İyileşme daha hızlıdır; ancak bazı olgularda nüks riski daha yüksek olabilir.
• Açık bırakma: Yara açık bırakılır, kendiliğinden iyileşir. İyileşme süresi uzundur; nüks oranı düşüktür.
• Flep yöntemleri (Limberg / kaydırma flepleri): Geniş ya da tekrarlayan olgularda tercih edilir. Hem iyileşme hem nüks açısından başarılı sonuçlar verebilir.
• Lazerle sinüs temizliği: Daha az invaziv bir seçenektir; özellikle uygun seçilmiş erken olgularda iyileşme süreci daha konforlu olabilir.

Ameliyat sonrası dönemde yara bakımı, hijyen ve uzun süre oturmaktan kaçınma önemlidir. Nüksü azaltmak için koruyucu önlemler sürdürülmelidir.

Kıl Dönmesi Nasıl Geçer?

Kıl dönmesinin çoğu vakada kendiliğinden geçmesi beklenmez. Belirti vermeyen dönemler olsa bile hastalık zamanla enfekte olabilir ve ilerleyebilir.

Apse gelişmişse önce apsenin boşaltılması gerekir. Ardından kalıcı tedavi planı yapılır. Tedavi sonrası süreçte önerilere uyulması ve kontrollerin aksatılmaması, tekrar riskini belirgin şekilde azaltır.

Kıl Dönmesi Nasıl Önlenir?

Kıl dönmesini tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, riski ciddi ölçüde azaltacak önlemler vardır:

• Düzenli duş ve günlük temizlik
• Kuyruk sokumu bölgesindeki kılların periyodik temizliği (uygun yöntemle; bazı hastalarda lazer epilasyon faydalı olabilir)
• Terlemeyi azaltacak pamuklu ve bol iç çamaşırı
• Uzun süre oturmaktan kaçınmak, sık ara verip hareket etmek
• Dar, sürtünme yapan kıyafetlerden uzak durmak
• Duş sonrası bölgeyi iyi kurulayarak nemli kalmasını önlemek
• Cilt çatlaklarını azaltmak için gerekirse uygun nemlendirme

Bu önlemler özellikle ameliyat sonrası dönemde tekrarlamayı önlemek açısından da çok değerlidir.

Güncelleme Tarihi: 09.02.2026 18:32