Anal Fissür (Makat Çatlağı)

Anal fissür (makat çatlağı), anüsün iç yüzeyini kaplayan ince deri tabakada (anoderm) oluşan küçük bir yırtıktır. En sık nedeni kabızlık ve sert dışkılama ile buna eşlik eden aşırı ıkınmadır. Yırtık oluştuğunda dışkılama sırasında “cam kesiği gibi” tarif edilen ağrı ve tuvaletle birlikte parlak kırmızı kanama görülebilir.

Anal fissür çoğu zaman kabızlık sonrası gelişir; ancak uzun süren ishal, gebelik/doğum, vücudun susuz kalması ve bazı bağırsak hastalıkları da fissüre zemin hazırlayabilir. Tuvalet sonrası ağrının uzun sürmesi, makatta kanama ve anüs çevresinde gözle görülebilen çatlak görünümü fissür için tipiktir. Yırtık iyileşmeden yapılan her dışkılama, yaranın tekrar açılmasına neden olabileceği için şikâyetler uzayabilir ve süreç kronikleşebilir.

İçindekiler

• Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir?
• Anal Fissür (Makat Çatlağı) Neden Olur?
• Anal Fissür (Makat Çatlağı) Belirtileri Nelerdir?
• Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nasıl Teşhis Edilir?
• Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nasıl Tedavi Edilir?
• Anal Fissür (Makat Çatlağı) Ameliyatı Nasıl Yapılır?
• Anal Fissür (Makat Çatlağı) ile İlgili Sık Sorulan Sorular

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir?

Makat çatlağı, anüsün en hassas bölgesi olan anoderm üzerinde oluşan küçük bir yırtıktır. Vücut bu yırtığı onarmaya çalışır; fakat kabızlık devam ederse veya dışkılama sırasında tekrar zorlanma olursa yara her seferinde yeniden açılabilir. Bu kısır döngü fissürün uzamasına ve zamanla kronik fissüre dönüşmesine yol açabilir.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Neden Olur?

Anal fissürün en sık nedeni uzun süren kabızlık ve sert dışkılamadır. Bunun dışında aşağıdaki durumlar da fissür gelişimine katkıda bulunabilir:

Sık görülen nedenler

• Sert ve büyük dışkılama
• Kabızlık ve aşırı ıkınma
• Uzun süren ishal
• Gebelik ve doğum süreci
• Yetersiz sıvı alımı (susuz kalma)

Daha nadir nedenler

• Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi inflamatuar bağırsak hastalıkları
• Cinsel yolla bulaşan bazı enfeksiyonlar
• Anal kasların normalden fazla kasılı olduğu durumlar (yüksek sfinkter tonu)

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Belirtileri Nelerdir?

Anal fissürde en tipik şikâyet dışkılama sırasında başlayan ve tuvalet sonrası uzun süre devam edebilen ağrıdır. Buna ek olarak:

• Dışkılama sırasında cam kesiği tarzında ağrı
• Tuvalet sırasında veya sonrasında parlak kırmızı kanama
• Anüs çevresinde gözle görülebilen çatlak
• Çatlağın yanında küçük bir şişlik/yumru (sentinel meme)
• Kaşıntı, tahriş, yanma hissi
• Tuvalete gitmekten kaçınma, dışkılamada güçlük

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı çoğu zaman hastanın anlattığı şikâyetler ve doktorun yapacağı gözle muayene ile konur. Gerekli durumlarda parmakla rektal muayene yapılabilir (ağrı nedeniyle her hastada mümkün olmayabilir).

Özellikle 40 yaş üstü hastalarda veya kanama şikâyeti belirgin olan kişilerde, başka hastalıkları dışlamak için kolonoskopi veya rektosigmoidoskopi gibi tetkikler gerekebilir.

Muayene nasıl yapılır?

Hasta genellikle diz-dirsek pozisyonunda muayene edilir. Doktor anal bölgeyi nazikçe değerlendirir; deri hafifçe gerilerek fissür hattı gözlenir.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nasıl Tedavi Edilir?

Anal fissürde tedavi basamaklıdır. Amaç; ağrıyı azaltmak, anal kas spazmını çözmek ve kabızlık döngüsünü kırarak yaranın iyileşmesini sağlamaktır.

1) İlk basamak (konservatif tedavi)

• Dışkıyı yumuşatıcı önlemler (lif, sıvı, gerekirse destek)
• Bol lifli beslenme ve su tüketimi
• Ilık oturma banyoları
• Tuvalet alışkanlıklarının düzenlenmesi

Birçok hasta bu basamakla belirgin rahatlama yaşar.

2) Lokal kremler (kısa süreli)

İlk basamak yetersiz kalırsa doktorun uygun gördüğü şekilde 7–10 gün süreyle lokal tedaviler planlanabilir.

3) Sfinkter gevşetici ilaçlar

Anal kanalın son kısmındaki düz kasları gevşeten lokal ilaçlar kullanılabilir. Bu grup ilaçlar bazı hastalarda baş ağrısı gibi yan etkilere neden olabileceği için hekim kontrolünde uygulanmalıdır.

4) Botoks uygulaması

Anal kas spazmını azaltmak amacıyla botoks uygulanabilir. Etkisi kişiden kişiye değişir; bazı hastalarda belirgin fayda sağlarken, genellikle tekrar gerektirebilir. Cerrahiden çekinen veya cerrahiye uygun olmayan hastalarda bir seçenek olabilir.

5) Cerrahi tedavi (en etkili yöntem)

Kronikleşmiş, dirençli veya yaşam kalitesini ciddi bozan fissürlerde en etkili yöntem cerrahidir. En sık uygulanan ameliyat lateral internal sfinkterotomidir. Uygun hasta seçimi ve doğru teknikle başarı oranı yüksektir.

Not: Cerrahi kararı, şikâyetlerin şiddeti ve yaşam kalitesine etkisi ile birlikte hastanın muayene bulgularına göre verilir.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Ameliyat genellikle kısa sürer ve çoğu hasta aynı gün taburcu olabilir.

• Ameliyat öncesi genellikle 6–8 saat açlık gerekir.
• Anestezi türü (genel/spinal) anestezi uzmanıyla değerlendirilerek seçilir.
• Anal kenardan küçük bir kesi ile fissüre neden olan kas spazmını azaltacak şekilde sınırlı bir işlem yapılır.
• İşlem süresi çoğunlukla 10–20 dakika arasındadır.
• Ameliyat sonrası erken dönemde yürütülür, beslenme düzenlenir ve oturma banyosu önerilir.
• Nadir de olsa geç dönemde apse/fistül gibi komplikasyonlar gelişebilir.

İşe ve günlük yaşama dönüş çoğu hastada birkaç gün içinde olur; tam iyileşme süreci kişiye göre değişebilir.

Sık Sorulan Sorular (kısa ve net)

Anal fissür nasıl bir hastalıktır?

Anüsün iç yüzeyinde oluşan küçük bir yırtıktır; ağrı ve kanama yapabilir.

Akut–kronik fissür ne demektir?

Yeni başlayan fissür “akut”, uzun süren ve tekrarlayan fissür “kronik” olarak değerlendirilir.

Lazerle fissür ameliyatı yapılır mı?

Anal fissürde lazer standart bir yöntem değildir; tedavi planı muayeneye göre belirlenir.

Hangi durumda ameliyat düşünülür?

Tuvalet sonrası uzun süren şiddetli ağrı, tekrarlayan kanama ve günlük yaşamı ciddi etkileyen durumlarda ameliyat gündeme gelebilir.

Fissür kendiliğinden geçer mi?

Akut fissürler, kabızlık düzeltilirse iyileşebilir. Kronik fissürde kendiliğinden düzelme olasılığı düşer.

Güncelleme Tarihi: 09.02.2026 18:32