Hemoroid (Basur)

Hemoroidal hastalık, toplumda en sık görülen proktolojik sorunlardan biridir. Endüstriyel beslenme alışkanlıkları, uzun süre oturarak çalışmak, masa başı işler, yetersiz sıvı alımı ve yanlış tuvalet alışkanlıkları (özellikle tuvalette uzun süre telefonla vakit geçirmek) hemoroid şikâyetlerini belirgin şekilde artırmaktadır.

Lazerle hemoroid tedavisi, seçilmiş hemoroid vakalarında hemoroid paketlerinin içeriden kontrollü şekilde küçültülmesini amaçlayan, yüksek enerji teknolojisinin kullanıldığı minimal invaziv bir yöntemdir. Amaç, hemoroid dokusunu tamamen kesip çıkarmadan, lazer enerjisi ile büzüştürüp fonksiyonel düzelme sağlamaktır.

Hemoroidal hastalığın büyük kısmı:

• Diyet düzenlemesi
• Bol su tüketimi
• Sıcak oturma banyoları
• Uygun krem ve ilaç tedavisi

ile cerrahi işleme gerek kalmadan kontrol altına alınabilir. Hastaların yaklaşık %10’unda girişimsel tedavi veya ameliyat gereksinimi doğar.

Hemoroidal hastalık evresine göre farklı klinik tablolar oluşturur:

• Erken evre (Evre I–II)
• Genellikle anal kanal dışına sarkma (prolapsus) yoktur.
• En sık yakınma, dışkılama sırasında veya sonrasında rektal kanamadır.
• İleri evre (Evre III–IV)
• Hemoroidler dışarı sarkar, elle içeri itme ihtiyacı olabilir.
• Ağrı, şişlik, kanama ve hijyen güçlüğü belirgindir.

Lazer tedavisi, özellikle erken evre hemoroidal hastalıkta tercih edilen bir yöntemdir. Prolabe, kronikleşmiş ileri evre hemoroidlerde lazer tek başına çoğu zaman istenen sonucu sağlamaz; bu vakalarda klasik cerrahi veya kombine yöntemler gündeme gelir.

Lazer tedavisi genellikle:

• Evre I–II iç hemoroid
• Uygun seçilmiş bazı Evre III vakalarda
• Kanama ve huzursuzluk yakınması baskın olan
• Günlük yaşamına çabuk dönmek isteyen hastalarda

güvenle uygulanabilir.

Öne çıkan özellikleri:

• Çoğu zaman günübirlik bir işlemdir; hastanede yatış gerektirmez.
• İşlem sonrası genellikle şiddetli ağrı beklenmez.
• Günlük aktivitelere dönüş süresi kısadır.

Bununla birlikte, diğer tüm yüksek teknoloji cihazlarda olduğu gibi maliyet önemli bir dezavantajdır ve her hastaya uygun bir yöntem değildir.

Hemoroidal hastalık tedavisi mutlaka:

• Hastalığın evresine,
• Semptomların şiddetine,
• Hastanın genel durumuna

göre planlanmalıdır. Her hastaya aynı tedaviyi uygulamak, tedavi başarısını düşürür.

Avantajlar:

• Doku çıkarımı olmadan, hedefe yönelik bir işlemdir.
• Genellikle daha az ağrılıdır.
• İyileşme süreci klasik cerrahiye göre daha hızlı olabilir.
• Günübirlik olarak uygulanabilir.

Sınırlar ve dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Lazer bir “mucize tedavi” değildir; doğru hasta seçimi şarttır.
• İleri evre, prolabe, strangüle hemoroidlerde tek başına yeterli olmayabilir.
• Yanlış endikasyonla veya deneyimsiz ellerde uygulandığında, anal daralma (stenoz) gibi ciddi komplikasyonlara zemin hazırlayabilir.
• Tedaviyi yapan cihaz değil, cerrahın tecrübesi ve proktoloji bilgisi belirleyicidir.

Hemoroidal hastalık toplumda %50–60 oranında görülür. Genel olarak:

İç hemoroid:

Dışkılama sırasında parlak kırmızı kanama ile kendini gösterir.

Dış hemoroid:

Makatta ele gelen şişlik, ağrı, oturma güçlüğü ile belirti verir.

Çoğunlukla kabızlık veya ishal atağı sonrasında belirginleşir. Ailevi yatkınlık sıktır.

Evde İlk Yapılması Gerekenler

• Sıcak su uygulaması:
• Duş başlığı ile banyo sıcaklığında suyu 3–5 dakika anal bölgeye tutmak veya sıcak su dolu leğende oturma banyosu yapmak
• Dışarı sarkan iç hemoroid pakeleri varsa:
• Eldivenle, nazikçe anal kanal içine doğru reposé (geri itme) yapılması ağrıyı azaltabilir.
• Kabızlık varsa:
• Lifli gıdalar (yeşillik, sebze, meyve)
• Sabahları zeytinyağı ve 1–2 adet kuru kayısı
• Gün içinde en az 2,5 litre su tüketimi
• İshal varsa:
• Probiyotik takviyesi / yoğurt tüketimi
• Uzayan ishalde doktora başvuru
• Tuvalette:
• Uzun süre oturmamak
• Gazete/telefonla vakit geçirmemek
• Ikınmadan dışkılamaya çalışmak

Sıcak su uygulamasından sonra hemoroid kremi (yoksa vazelin/pişik kremi) sürmek rahatlatıcı olabilir. Ancak bunlar semptom giderici olup kalıcı tedavi değildir.

Hemoroidal hastalığın en önemli yönlerinden biri, rektum kanseri ile karışabilmesidir.

Rektum kanseri olan hastaların yaklaşık %50–60’ı, kendini “hemoroid hastasıyım” zannederek doktora geç başvurmaktadır.

• Hemoroid kanserleşmez, ancak
• Rektal kanama her zaman ciddiye alınmalı ve
• Gerekirse kolonoskopi dâhil ayrıntılı inceleme yapılmalıdır.

Bu nedenle:

Rektal kanaması olan her hasta, “hemoroid” varsayılmadan mutlaka uzman tarafından değerlendirilmelidir.

İnaktif ve İnternal Hemoroid Pakeleri Nedir?

İnaktif hemoroid

Daha önce hemoroid atağı geçirmiş hastalarda, tedavi sonrası hemoroidlerin şişliği geçer; ancak bölgede deforme deri kıvrımları kalabilir. Sönmüş balona benzetilebilen bu görünüm, aktif hastalık değil, geçirilmiş atağın izidir. Bu yapılara inaktif hemoroid pakeleri denir.

İnternal hemoroid pakeleri

Normalde tüm insanlarda hemoroidal yastıkçıklar, saat kadranına göre 3, 7 ve 11 hizasında bulunur. Bu yapılar fizyolojik, yani normal anatomik oluşumlardır. Hastalık gelişmediği sürece alınmaları gerekmez.

Dış Hemoroid ve Dış Basur Memesi

Dış hemoroid, iç hemoroidlerin anal kanaldan dışarı doğru büyümesiyle ortaya çıkar ve genellikle Evre IV hastalığı ifade eder. Tekrarlayan ataklar sonrasında:

• Anüs çevresinde pörsümüş deri katlantıları oluşur.
• Bu katlantılar hem hijyen sorununa yol açabilir hem de estetik olarak hastayı rahatsız edebilir.

Dış basur memesi genellikle kendiliğinden tamamen kaybolmaz; cerrahi olarak düzeltilmesi gerekebilir.

• Piyasadaki hemoroid kremleri çoğunlukla lokal anestezik ve rahatlatıcı içerikler taşır.
• Hastalığı “kökten tedavi etmez”, ancak ağrı, yanma ve kaşıntıyı hafifletebilir.
• En etkili kullanım şekli:
• Sıcak su banyosu sonrası
• Bölge kurulanarak krem uygulanmasıdır.

Basur için kullanılan ağızdan ilaçlar genellikle:

• Venöz damar yatağını destekleyen
• Venöz göllenmeyi azaltan

preparatlardır. Ticari isim paylaşmak uygun olmadığından burada belirtilmemektedir; hekim değerlendirmesi ile uygun preparat seçilir.

Erken evre hemoroidlerde:

• Diyet düzenlemesi
• Sıcak oturma banyosu
• Lif takviyesi, yeterli sıvı alımı
• Uygun krem ve ilaçlar

çoğu hastada girişimsel işleme gerek kalmadan yeterli olur.

Tekrarlayan veya ileri evre hemoroidlerde:

• Ofis işlemleri
• Hemoroid bant ligasyonu
• Lazer hemoroid ligasyonu
• Cerrahi tedavi
• Klasik hemoroidektomi veya modifiye teknikler

Tedavinin başarısı, hastaya özel planlama ve cerrahın tüm tedavi seçeneklerine hâkim olmasına bağlıdır. Her evreye aynı tedaviyi uygulamak doğru değildir.

Hemoroid çok geniş bir spektrumda görülebilir:

• Sadece ara sıra kanayan Evre I iç hemoroid
• Dışarı sarkmış, nekroze, son derece ağrılı Evre IV strangüle hemoroid

Bu nedenle:

• Erken evre hemoroidlerde:
• Lazer ve bant ligasyonu, tecrübeli ellerde etkili ve konforlu seçeneklerdir.
• İleri evre, kronik prolabe hemoroidlerde:
• Çoğu zaman en etkili yöntem cerrahi hemoroidektomidir.

Her hastaya sadece “lazerle tedavi” veya sadece “bant ligasyonu” önermek doğru bir yaklaşım değildir. Özellikle yalnızca tek bir yönteme odaklanmış, diğer yöntemlere hâkim olmayan kliniklerde, yanlış hasta seçimi sonucu başarısızlık ve komplikasyonlar görülebilir.

Gebelik:

• Hormonlara bağlı kabızlığı artırır,
• Büyüyen rahim nedeniyle karın içi basıncı yükseltir,
• Venöz dönüşü yavaşlatarak hemoroid gelişimine zemin hazırlar.

Tedavi boyutu gebelik haftasına göre değişir:

• Erken haftalarda:
• Sıcak su banyosu
• Kabızlığın önlenmesi
• Lokal kremler
• İlaç seçimi açısından daha sınırlı davranılır.
• Doğuma yakın haftalarda:
• Doktor kontrolünde bazı sistemik ilaçlar eklenebilir.

Ağrılı tablolar mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir; doktor önerisi olmadan ilaç kullanılmamalıdır.

Strangüle (Boğulmuş) ve Nekrotik Hemoroid

Strangüle hemoroid, Evre IV ileri hemoroidal hastalığın en ağrılı formudur:

• Hemoroid pakeleri dışarıda sıkışır, toplar damar dönüşü bozulur.
• Şiddetli ağrı, morarma, bazen kötü kokulu akıntı ve enfeksiyon gelişebilir.
• Hasta çoğu zaman yürümekte zorlanır.

Tedavisi genellikle acil cerrahi gerektirir. Nekrotik hemoroid dokusu çıkarıldığında hastalar kısa sürede belirgin rahatlama yaşar.

Ofis İşlemleri: Bant Ligasyonu ve Lazer Ligasyon

• Erken evre (özellikle Evre I–II) ve uygun seçilmiş Evre III vakalarda:
• Hemoroid bant ligasyonu
• Lazer hemoroid ligasyonu

ameliyatsız, konforlu ve çoğu zaman ağrısız yöntemlerdir.

İşlem sonrası:

• Bazen dolgunluk, hafif baskı veya yanma hissi olabilir.
• Tekrarlama oranı yaklaşık %30–40 civarındadır.

Ofis işlemleri sonrası:

• Diyete dikkat edilmez,
• Tuvalet alışkanlıkları düzeltilmezse,

şikâyetlerin tekrarlama ihtimali artar. Gerektiğinde işlemler tekrarlanabilir.

Hemoroid için çok sayıda cerrahi teknik tanımlanmıştır.

• Ağrı düzeyi,
• Seçilen cerrahi yöntem,
• Kullanılan cihazlar,
• Cerrahın tecrübesi

ile yakından ilişkilidir.

Lazer, bant ligasyonu ve bazı RF tekniklerinde çoğunlukla belirgin bir ameliyat sonrası ağrısı olmaz; ancak bu yöntemler her evre için uygun değildir. İleri evre vakalarda klasik veya modifiye hemoroidektomi hâlen en etkili yöntemler arasındadır.

• Yoğun alkol tüketimi, özellikle mayalı içkiler:
• Bağırsak alışkanlığını bozabilir,
• Sık dışkılamaya veya ishal ataklarına yol açabilir,
• Hemoroid paketlerinde ödeme ve kanamaya neden olabilir.

Evre I–II hemoroidi olan hastalarda yoğun alkol tüketimi, hastalığın Evre III–IV’e ilerlemesine zemin hazırlayabilir.

Alkol alınacaksa:

• Yanında mutlaka salata ve yeşillik tüketilmesi,
• Aşırıya kaçılmaması önerilir.

Anal bölgede ele gelen her şişlik kanser anlamına gelmez.

En sık nedenler:

• Dış hemoroidal hastalık
• İç hemoroidlerin dışarı sarkması
• Anal fissüre bağlı deri katlantıları
• HPV ilişkili anal siğiller

Gerçek anlamda anal kanserler, genellikle daha ileri evrede, ek kanama, ağrı, akıntı ve kilo kaybı gibi belirtilerle ortaya çıkar. Her şişlikte paniğe kapılmak yerine, proktoloji konusunda deneyimli bir uzmana muayene olmak en doğrusudur.